Vöktun ritubyggða

Aðferðir

Vöktun á ákveðnum ritubyggðum á sunnanverðum Breiðafirði fór fram tvisvar yfir varptímann á tímabilinu 2008-2025. Fyrri talning var framkvæmd seint í júní, yfirleitt í kringum 28. júní, og seinni talning um það bil mánuði síðar, í kringum 28. júlí. Talningarnar voru skipulagðar þannig að fyrri talningin var gerð til að meta fjölda virkra eða mögulega virkra hreiðra (AON; apparently occupied nests) en seinni talningin til að meta varpárangur með talningu virkra hreiðra og unga í þeim.  Talningar fóru þannig fram að siglt var í kringum eyjarnar á rannsóknarsvæðinu og teknar voru ljósmyndir af bjarginu þar sem riturnar verpa. Í sumum tilfellum var einnig farið í eyjarnar sjálfar og staðlaðar ljósmyndir teknar á sömu stöðum öll árin. Allar talningar voru framkvæmdar út frá ljósmyndum.Í fyrri talningu voru talin öll hreiður sem flokkuðust sem AON. Hreiður var talið ef fullorðinn fugl lá á hreiðrinu eða ef fugl stóð á því og greinileg hreiðurskál var til staðar með nægilega miklu hreiðurefni til að egg eða ungar gætu legið í skálinni. Hreiður sem skorti nægjanlegt hreiðurefni, þannig að egg eða ungar gætu ekki haldist í hreiðrinu, voru ekki talin. 

Í seinni talningu var fjöldi unga skráður fyrir hvert hreiður. Hreiðrum var skipt í flokka eftir því hvort einn, tveir eða þrír ungar sáust í hreiðrinu. Í þeim tilvikum þar sem ekki var hægt að greina nákvæman fjölda unga en öruggt var að ungi væri til staðar var hreiðrið flokkað sem „X ungar“. Flokkurinn „á hreiðri“ var notaður þegar fullorðinn fugl lá á hreiðri og ekki var hægt að sjá unga. Hreiður þar sem fugl stóð á hreiðrinu en enginn ungi sást voru ekki talin í seinni talningu, þar sem talið er ólíklegt að ungar nái að komast á legg ef þeir eru ekki enn klaktir úr eggjum á þessum tíma sumars. Að auki voru skráðir „stakir ungar“, en það eru þeir ungar sem voru orðnir það stórir að þeir voru farnir úr hreiðri en sáust sitja í bjarginu. Til að framkvæma talningarnar voru myndir fluttar inn í forritið DotDotGoose (útgáfa 1.7.0) þar sem talið var af þeim. Talningin fór þannig fram að fyrir hvert hreiður eða AON sem sást á ljósmynd var smellt á viðkomandi stað á myndinni og punktinum úthlutað lit eftir flokkun hreiðurs eða fjölda unga. Forritið hélt utan um fjölda punkta fyrir hverja mynd og gerði þannig kleift að fylgjast með heildarfjöldanum. Að lokinni talningu var hlaðið niður Excel-skjali úr forritinu þar sem heildarfjöldi hreiðra og unga var tekinn saman og upplýsingarnar notaðar í frekari úrvinnslu.

Hafa þarf í huga að þar sem talið er af ljósmyndum en ekki á staðnum sjálfum er aukin hætta á að einhver hreiður og ungar yfirsjáist í talningunum. Ritur verpa til dæmis stundum á stöðum í björgunum sem sjást illa eða sjónarhornið sem ljósmyndin sýnir var ekki nógu gott þannig að sum hreiðrin sáust ekki nógu vel.Aðstæður við myndatöku gátu einnig gert talningar erfiðari, til dæmis ef birtan var breytileg og ekki nógu góð var hætta á að myndir væru undir- eða yfirlýstar eða að þær væru hreyfðar. Þá er erfitt að meta á ljósmyndum hvort ungi sé dauður eða einungis liggjandi og hreyfingarlaus, sem getur mögulega haft einhver áhrif á mat á varpárangri. Þrátt fyrir þessa óvissu var aðferðin framkvæmd með stöðluðum hætti milli ára, sem dregur úr áhrifum skekkju og gerir samanburð milli ára mögulegan.